ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΚΑ ΕΔΑΦΗ

Ιστορικό σημείωμα

Οι Έλληνες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα έθνη που διέμεναν στα εδάφη της σημερινής Ουκρανικής Επικράτειας. Από τον 8^ο έως τον 6^ο π. Χ. αιώνα οι Έλληνες εμφανίσθηκαν στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ίδρυσαν πόλεις-αποικίες. Η πρώτη από αυτές ιδρύθηκε από Έλληνες καταγόμενους από τη Μίλητο (Μικρά Ασία) στη νήσο Μπερεζάν το δεύτερο ήμισυ του 7^ου π. Χ. αιώνα. Αργότερα ιδρύθηκαν οι πόλεις Όλβια στον ποταμό Μπούγκ, Θήρα στο Δνείστερο, Θεοδοσία, Παντικάπαιον, Νυμφαίον, Χερσόνησος στην Ταυρίδα (Κριμαία). Οι πιο σημαντικές αποικίες με τον καιρό μετατράπηκαν σε έλληνο-βαρβαρικές πόλεις-κράτη. Τον 6^ο π. Χ. αιώνα ιδρύθηκε το Βασίλειο του Βοσπόρου. Οι αρχαίες παρευξείνιες αποικίες, πλην της Χερσονήσου και του Παντικαπαίου, καταστράφηκαν τον 4^ο αιώνα από τους Ούννους. Οι ελληνικές πόλεις άσκησαν σημαντική πολιτιστική και οικονομική επιρροή στους ιθαγενείς λαούς.

Τον 9^ο αιώνα μ. Χ. ιδρύθηκε το παλαιό Κράτος του Κιέβου (Κράτος των Ρως), που είχε στενές σχέσεις με την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ιδιαίτερα μετά τον εκχριστιανισμό του Κράτους του Κιέβου το 988. Στο Κίεβο, αλλά και σε άλλες πόλεις του κράτους ερχόταν έλληνες ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, επιστήμονες, ιερείς. Οι μάστορες από το Βυζάντιο συμμετείχαν στην κατασκευή και διακόσμηση των ιερών όπως ο Ναός της Αγίας Σοφίας και το Μοναστήρι του Αγίου Μιχαήλ στο Κίεβο. Οι οικονομικές και πολιτικές σχέσεις ενισχύθηκαν με συχνούς δυναστικούς γάμους μεταξύ των βυζαντινών αρχοντικών γενών και του γένους των Ριούρικ.

Η άλωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είχε ως συνέπεια τη μεγάλη εκροή του ορθοδόξου πληθυσμού. Πολλές χιλιάδες Έλληνες βρήκαν καταφύγιο στα ουκρανικά εδάφη. Η μετοίκηση των Ελλήνων αυτή διάρκεσε καθ’ όλη την περίοδο κυριαρχίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια.

Στα τέλη του 16^ου –17^ο αιώνα ιδρύθηκαν σημαντικές ελληνικές κοινότητες στο Λβιβ, Κάμιανετς-Ποντίλσκυ, Οστρόγκ και άλλες πόλεις της Δυτικής Ουκρανίας. Οι Έλληνες μετείχαν όχι μόνο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά και στην κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική ζωή των πόλεων αυτών. Ήταν ενεργά μέλη και ευεργέτες των Ορθοδόξων Αδελφοτήτων, οι δραστηριότητες των οποίων στόχευαν στην υποστήριξη της ορθόδοξης παιδείας και πολιτισμού, προστασία των δικαιωμάτων των Ορθοδόξων Χριστιανών. Στον τομέα αυτό οι πιο ένδοξοι ήταν οι επιστήμονες και λόγιοι Αρσένιος Ελλασώνας, Κύριλλος Λούκαρις, Διονύσιος Παλαιολόγος κ. α.

Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν οι Έλληνες και στο κράτος των Κοζάκων – Γκετμάνστσινα (η ονομασία προέρχεται από τη λέξη «Γκέτμαν» -τίτλος που έφεραν οι ουκρανοί ηγεμόνες). Στερούμενοι της δυνατότητας να αγωνίζονται για την Ορθοδοξία στην πατρίδα τους, πολλοί Έλληνες μετείχαν στον απελευθερωτικό πόλεμο του ουκρανικού λαού υπό τον Γκέτμαν Μπογντάν Χμελνύτσκι. Την ελληνική καταγωγή είχαν πολλά κοζάκικα αρχοντικά γένη, όπως των Καπνίστ, Μοτσόκα, Τομαρά, Μαζαράκη, Τερναβιότ, Ματζαπέτα, Κωνσταντινόβιτς κ. α. Γνωστοί κρατικοί παράγοντες της Γκετμάνστσινα ήταν οι Έλληνες Ασταμάτιϊ, Δανιήλ Γραίκ κ. α.

Το 1657 ο Γκέτμαν Μπογντάν Χμελνύτσκι παραχώρησε φορολογικές απαλλαγές στην ομάδα των ελλήνων εμπόρων, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην πόλη Νίζιν όπου ίδρυσαν μεγάλη ελληνική κοινότητα που επωφελήθηκε του δικαιώματος της αυτοδιοίκησης. Σημαντικές ελληνικές κοινότητες υπήρχαν και στην Περεγιάσλαβ και το Κίεβο, όπου το 17^ο αιώνα ιδρύθηκε το ελληνικό Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης.

Στην Μογίλεια Ακαδημία Κιέβου, το πιο σημαντικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης του 16^ου και του 17^ου αιώνα, σπούδασαν πολλοί Έλληνες. Σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη της ουκρανικής επιστήμης στα τέλη του 18^ου αιώνα έκαναν ο Ευγένιος Βούλγαρης και ο Νικηφόρος Θεοτόκης, ιδρυτές της περίφημης Ιερατικής Σχολής στην Πολτάβα.

Κατά την ρωσική κυριαρχία στα ουκρανικά εδάφη συνεχίσθηκε η πρόοδος των ελληνικών κοινοτήτων. Στα τέλη του 18^ου αιώνα στη Νότια Ουκρανία εγκαταστάθηκαν Έλληνες, κυνηγημένοι από τις Οθωμανικές αρχές κατά τον ρωσο-τουρκικό πόλεμο του 1768-1774. Το 1779-1783, κατόπιν διαταγής των Ρωσικών Αρχών, από την Κριμαία στην Προαζοφική μετοίκισαν χιλιάδες Έλληνες, παλαιοί κάτοικοι της χερσονήσου. Οι μέτοικοι ίδρυσαν τη Μαριούπολη και 20 χωριά. Οι Αρχές τούς παραχώρησαν σημαντικά προνόμια, γεγονός που τους επέτρεψε να πετύχουν, εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, την οικονομική άνθηση της περιοχής. Ο ελληνικός πληθυσμός της Προαζοφικής διατήρησε τον εθνικό του πολιτισμό, τη γλώσσα και τις παραδόσεις του. Οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν επίσης στις πόλεις Κατερινοσλάβ, Ελισαβετγράντ, Νοβομοσκόβσκ, συνεισφέροντας στην οικονομική ανάπτυξή τους. Οι νέοι νότιοι λιμένες της Ρωσικής Αυτοκρατορίας – Οδησσός, Νικολάεβ, Χερσών, Ταγκανρόγκ – προσέλκυσαν έλληνες εμπόρους. Κατά το πρώτο ήμισυ του 19^ου αιώνα οι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι ήλέγχαν σχεδόν όλο το εμπόριο των λιμένων. Η Αικατερίνη Β΄, με διάταγμά της, εγκατέστησε στα ουκρανικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας και την Κριμαία ελληνικές στρατιωτικές αποικίες. Με τον καιρό οι άποικοι άρχισαν να ασχολούνται με την γεωργία και το εμπόριο. Η ρωσική ηγεσία ευνοούσε τους Έλληνες-Φαναριώτες (Καντακουζηνό, Μουρούζη, Υψηλάντη, Καρατζή και άλλους), παραχωρώντας τους μεγάλα κτήματα στο Νότο της Ουκρανίας.

Στις αρχές του 19^ου αιώνα στην Οδησσό, όπου διαβίωνε μια από τις πιο έγκυρες και πλούσιες κοινότητες, αναπτύχθηκε το ελληνικό εθνικό κίνημα. Εδώ το 1814 ιδρύθηκε η «Φιλική Εταιρεία», η οποία διαδραμάτισε εξαιρετικό ρόλο στην απελευθέρωση της Ελλάδος από τον τουρκικό ζυγό.

Οι κοινωνικές αναταράξεις του 20^ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές κοινότητες της Ουκρανίας. Πολλοί Έλληνες εγκατέλειψαν την χώρα, πολλοί άλλοι αφομοιώθηκαν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 1926, στην Ουκρανία ζούσαν 124.000 Έλληνες, εκ των οποίων 97.000 στην Προαζοφική, 16.000 στην Κριμαία, 3.500 στην περιοχή της Οδησσού. Στην δεκαετία του 1920 και τις αρχές της δεκαετίας του 1930 οι Έλληνες είχαν στην Ουκρανία 3 εθνικές περιοχές και 30 εθνικά διοικητικά όργανα στα χωριά – «συμβούλια χωριών». Κατά την εφαρμογή της πολιτικής εθνοτικής ανάπτυξης, που είχε ανακηρυχθεί από την σοβιετική εξουσία και είχε ως στόχο την πολύπλευρη υποστήριξη όλων των εθνικών μειονοτήτων και την κατάρτιση εθνικών στελεχών, οι Έλληνες ίδρυσαν τα δικά τους εκπαιδευτικά ιδρύματα, εφημερίδες, δημοσίευσαν έργα της εθνικής λογοτεχνίας. Πολύ σύντομα, όμως, η πολιτική της σοβιετικής εξουσίας έναντι των αλλοεθνών άλλαξε, άρχισαν οι διώξεις, η απαγόρευση εκδηλώσεων της εθνικής αυτοσυνείδησης, η καταναγκαστική αφομοίωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 2001, στην Ουκρανία διέμεναν 91.500 Έλληνες, 77.500 εκ των οποίων - στο Νομό του Ντονέτσκ. Μόνο το 6,4% των Ελλήνων της Ουκρανίας δήλωσε ότι η μητρική του γλώσσα είναι ελληνική, οι υπόλοιποι θεωρούν ως μητρική τη ρωσική γλώσσα.

Ο Νόμος της Ουκρανίας «Περί Εθνικών Μειονοτήτων» κατοχυρώνει τα δικαιώματα των διάφορων μειονοτήτων της χώρας και παρέχει κάθε ελευθερία στις πνευματικές και πολιτιστικές δραστηριότητές τους. Στην ανεξάρτητη Ουκρανία έχουν ιδρυθεί πολλοί ελληνικοί σύλλογοι, οι οποίοι, στο μέτρο των οικονομικών τους δυνατοτήτων, αναπτύσσουν αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα. Το 1995 ιδρύθηκε η Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων Ουκρανίας, που εδρεύει στη Μαριούπολη και συγκεντρώνει σήμερα 95 συλλόγους από 19 Νομούς της Ουκρανίας. Στη Συμφερούπολη λειτουργεί η Ομοσπονδία Ελλήνων Κριμαίας, στους κόλπους της οποίας συγκεντρώνονται 16 σύλλογοι.

Η οργανωμένη ομογένεια έχει τις ακόλουθες εφημερίδες: «Έλληνες της Ουκρανίας» και «Χρόνος», που εκδίδονται στη Μαριούπολη, «Καμπάνα» στο Ντονέτσκ, «Οδησσός» στην Οδησσό, «Ελληνική Εφημερίδα» και «Νέος Πόντος» στη Συμφερούπολη, «Χερσόνησος» στη Σεβαστούπολη. Ο Σύλλογος Ελλήνων Κιέβου «Κωνσταντίνος Υψηλάντης» έχει την εφημερίδα «Ελπίδα», ενώ το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού «Ζορμπάς» στο Κίεβο εκδίδει το περιοδικό «Ελληνική Σημαία».

Παγκόσμιο Πρόγραμμα Φιλοξενίας Ομογενών

Το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης & Αποκέντρωσης και το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος – Γενική Γραμματεία Αποδήμου Ελληνισμού - συνδιοργανώνουν Παγκόσμιο Πρόγραμμα Φιλοξενίας για παιδιά, νέους και άτομα τρίτης ηλικίας της ελληνικής Διασποράς σε διάφορες περιοχές ανά την Ελλάδα.

Στόχος του Προγράμματος είναι η σύσφιγξη των σχέσεων των ομογενών με την Ελλάδα μέσα από την γνωριμία τους με τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα, τις αρχαιότητες, αλλά και τη σημερινή ζωή της ελληνικής κοινωνίας.

Το Πρόγραμμα θα υλοποιηθεί από φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αφορά στις κάτωθι ηλικιακές ομάδες:

Α) παιδιά ηλικίας 8-12 ετών (να μην έχουν συμπληρώσει το 12^ο έτος της ηλικίας κατά τη μετακίνησή τους προς την Ελλάδα),
Β) νέοι ηλικίας 13-17 ετών,
Γ) νέοι ηλικίας 18-25 ετών,
Δ) άτομα τρίτης ηλικίας (60 ετών και άνω για τις γυναίκες και 65 ετών και άνω για τους άντρες).

διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης & Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ.ΑΕ): http://www.eetaa.gr και στην ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού: http://www.ggae.gr

Συμμετοχή των παιδιών από τις Ελληνικές Κοινότητες της Ουκρανίας στο Πρόγραμμα Φιλοξενίας της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού

Από την ίδρυση της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κίεβο το 1993, παιδιά από τις Ελληνικές Κοινότητες της Ουκρανίας συμμετέχουν στα Προγράμματα Φιλοξενίας, τα οποία διοργανώνει επιτυχώς εδώ και 40 χρόνια η Γενική Γραμματεία Αποδήμου Ελληνισμού του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος. Στο χρονικό διάστημα αυτό πάνω από 1000 παιδιά από την Ουκρανία φιλοξενήθηκαν στην Ελλάδα. Το 2006 33 παιδιά από το Κίεβο, Χάρκοβο, Οδησσό, Τσερκάσσυ, Ντονέτσκ, Μαριούπολη, Ζιτώμιρ και Χερσόν φιλοξενήθηκαν τον Αύγουστο στα θερινά Κατασκηνωτικά κέντρα του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων «Χορτιάτης» της Θεσσαλονίκης και Αλκυόνα Μαρώνειας όπου είχαν εξαιρετικά ενδιαφέρον πρόγραμμα παραμονής.

Σύλλογος Ελλήνων της πόλεως του Ζιτόμιρ

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ουκρανικής απογραφής πληθυσμού του 2001, στο Νομό του Ζιτόμιρ διαβιούν 107 Έλληνες. Μόνο δέκα απ’ αυτούς αναφέρουν την ελληνική ως μητρική τους γλώσσα, υπόλοιποι θεωρούν μητρική την ουκρανική γλώσσα (34) και τη ρωσική (63). Πριν από εννέα χρόνια, τον Οκτώβριο 1997, οι ομογενείς έχουν ιδρύσει τον Ελληνικό Σύλλογο και δήλωσαν ως βασικό στόχο τους την αναγέννηση και την ανάπτυξη των εθνικών παραδόσεων και του εθνικού πολιτισμού. Ο Σύλλογος καταχωρήθηκε επισήμως στις τοπικές Αρχές την 6^η Μαϊου 1998. Σήμερα έχει 76 μέλη.

Οι Έλληνες του Ζιτόμιρ αποδίδουν μεγάλη προσοχή στην εκμάθηση της ιστορίας και της γλώσσας της ιστορικής πατρίδας τους, καθώς και της ιστορίας των Ελλήνων της Ουκρανίας. Από το 2001 στον Σύλλογο διδάσκεται η νέα ελληνική γλώσσα. Στα παιδιά του Συλλόγου έχουν επανειλημμένως (το 2002, 2004 και 2006) απονεμηθεί βραβεία στους Ουκρανικούς Διαγωνισμούς (Ολυμπιάδες) για την ιστορία της Ελλάδος, οι οποίοι κάθε χρόνο λαμβάνουν χώρα στη Μαριούπολη. Το 2004 στο Φεστιβάλ ελληνικού τραγουδιού της Ταμάρας Κατσή οι καλλιτέχνες του Συλλόγου κατείχαν τη 2^η θέση. Τα μέλη του Συλλόγου συμμετέχουν πάντα στα Φεστιβάλ «Poliska Rodyna», στις πολιτιστικές εκδηλώσεις για την Ημέρα της Πόλεως παρουσιάζουν ενδιαφέρουσα συναυλία. Το 2005 το τηλεοπτικό κανάλι και ο ραδιοφωνικός σταθμός του Ζιτόμιρ προέβαλαν πρόγραμμα για την Ελληνική κοινότητας της πόλεως με τη συμμετοχή των μελών του.

Κάθε χρόνο τα παιδιά και οι συνταξιούχοι του Συλλόγου επισκέπτονται την Ελλάδα στα πλαίσια του Προγράμματος Φιλοξενίας της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών ή προσκεκλημένοι από τους Δήμους και άλλους φορείς. Έχουν ήδη επισκεφθεί τις κάτωθι ελληνικές πόλεις: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Καβάλα, Ξάνθη, Αλεξανδρούπολη κ. α. Οι φίλοι του Συλλόγου από την Αθήνα καλύπτουν, τα τελευταία τρία χρόνια, τα έξοδα παραμονής των παιδιών του Συλλόγου σε θερινές κατασκηνώσεις στα παράλια της Αζοφικής θάλασσας. Στο πρόγραμμα συμμετάσχουν και τα παιδιά από τους ομογενειακούς Συλλόγους των πόλεων Τσερκάσσι και Βίννιτσα.

Από το 2000 στο Ζιτόμιρ δραστηριοποιείται και ο Οργανισμός νεολαίας του «Συλλόγου των Ελλήνων».

Ο Σύλλογος έχει στενή και καρποφόρα συνεργασία με την Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων της Ουκρανίας, τους Συλλόγους των πόλεων Κίεβο, Τσερκάσσι, Λβιβ, Βίννιτσα, Ντνιπροπετρόβσκ, Χαρτσίζκ. Από το 2006 ξεκίνησε η συνεργασία του Συλλόγου με το Γυμνάσιο Ανθρωπιστικών Σπουδών αρ. 23 του Ζιτώμιρ και το Σχολείο αρ. 15 του Μπερντίτσιβ. Στο τελευταίο τον Μάρτιο ε. ε. έλαβε χώρα η μεγάλη εκδήλωση για την Εθνική Επέτειο. Για την πρόοδο στην εκμάθηση της ιστορίας της Ελλάδος και την προβολή του ελληνικού πολιτισμού τα παιδιά του Σχολείου προσκλήθηκαν το καλοκαίρι στην Κύπρο.

Στις 28 Οκτωβρίου 2006, την Ημέρα του Όχι, το Ζιτόμιρ επισκέφθηκε ο Πρέσβης της Ελλάδος στην Ουκρανία κ. Χάρης Δημητρίου και έλαβε μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις του Συλλόγου.

Η Πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου Ζιτόμιρ
Ναταλία Κουρκτσή

Η ιστορική ελληνική παρουσία στην πόλη του Λβιβ

Το Λβιβ (Λεόπολις και Λεοντόπολις στις ελληνικές πηγές, Lwow, L΄viv στις σλαβικές και δυτικές πηγές) γνωστό και με το όνομα Lemberg (Λεμβέργη) ιδρύθηκε το 1256 από τον πρίγκιπα της Γαλικίας Danylo και ονομάστηκε προς τιμή του υιού του Lev (Λέων). Το Λβιβ υπήρξε η σημαντικότερη πόλη της Ανατολικής Γαλικίας, παρέμεινε στην Πολωνική κυριαρχία από τον 14^ο αιώνα έως το πρώτο διαμελισμό της Πολωνίας το 1772. Η πόλη βρίσκεται σε επίκαιρη θέση, πάνω στο δρόμο που ερχόταν από τα Βαλκάνια και διακλαδιζόταν προς τα δυτικά (Πολωνία, Γερμανία, Κάτω Χώρες) και κυρίως προς τα βόρεια και ανατολικά και οδηγούσε στη Μόσχα. Τα εδάφη της Ανατολικής Γαλικίας κατοικούν οι Σλάβοι – Ρουθήνοι (Ruthenians), οι οποίοι παρ’ όλο ότι ανήκαν στο Πολωνικό βασίλειο, διατηρούσαν την γλώσσα και την πίστη τους και η εθνική τους συνείδηση τους προσανατόλιζε περισσότερο προς την ορθόδοξη Ανατολή, παρά προς τη λατινική Δύση.

Οι κύριοι στυλοβάτες της Ορθοδοξίας, ενόψει του εκπολωνισμού, καθολικισμού, επίθεσης των Ιησουϊτών και προτεσταντών, υπήρξαν οι εκκλησιαστικές αδελφότητες που ξεκίνησαν ως συντεχνίες επαγγελματικών και διαδραμάτισαν πρωτεύοντα ρόλο στην υπεράσπιση της Ορθοδοξίας στα εδάφη αυτά. Σημαντικότερη ήταν η Αδελφότητα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Λβιβ που χρονολογείται από τις αρχές του 15^ου αιώνα. Πέρα από το φιλανθρωπικό της έργο, άσκησε μεγάλη επιρροή στη βελτίωση του επιπέδου του κλήρου και προχώρησε στην ίδρυση σχολείου και τυπογραφείου. Στο δρόμο αυτό συνάντησε την αντίδραση του ορθόδοξου επισκόπου του Λβιβ Γεδεών Βαλαβάν και ζήτησε την προστασία του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιερεμίας Β΄ και ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιωακείμ Ε΄ στάθηκαν με το μέρος της Αδελφότητας και την έκαναν σταυροπήγια. Η θρησκευτική-πνευματική καθοδήγηση των ορθοδόξων πραγματοποιούσε από το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης. Το 1585 το Λβιβ επισκέφθηκε ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιωακείμ Ε΄. Είναι γνωστό το ενδιαφέρον των πατριαρχικών απεσταλμένων – του Νικηφόρου Παράσχη, του Κυρίλλου Λουκάρεως και του Πατριάρχη Μελετίου Πηγά – για την υπόθεση της ορθοδοξίας και της ελληνικής παιδείας στα εδάφη αυτά. Συνεχείς ήταν οι παραινέσεις για την ενίσχυση των αδελφοτήτων, την ίδρυση τυπογραφείων και εκπαιδευτηρίων. Ελληνικά βιβλία (με ελληνικά στοιχεία) τυπώθηκαν στο Λβιβ και τη Βίλνα. Όλες οι εκπαιδευτικές και εκδοτικές δραστηριότητες των ορθοδόξων στο Λβιβ εκείνη την εποχή συνδέονται με την Αδελφότητα και τους έλληνες εποίκους. Η Αδελφότητα ίδρυσε στο Λβιβ το 1591 και μεγάλο νοσοκομείο.

Ο Αρσένιος, αρχιεπίσκοπος Ελασσόνος (1550-1626), επισκέφθηκε το 1586 τη Μόσχα ως πατριαρχικός απεσταλμένος και κατά την επιστροφή σταμάτησε στο Λβιβ, όπου και διέμεινε από το 1586 έως το 1588. Η συνεισφορά του στην ανάπτυξη της πνευματικής ζωής και την προώθηση της ελληνικής παιδείας στη Δυτική Ουκρανία ήταν πολύ σημαντική. Ήταν ο πρώτος που δίδαξε την ελληνική στο Σχολείο της Ορθόδοξης Σταυροπηγιακής Αδελφότητας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Λβιβ και έγραψε την πρώτη δίγλωσση έλληνο-σλαβική Γραμματική με συμβολικό τίτλο «Αδελφότης», η οποία εκδόθηκε το 1591 από το τυπογραφείο της Αδελφότητας.

Από το β΄ μισό του 16^ου αιώνα στο Λβιβ υπήρχε η ευημερούσα ελληνική εμπορική παροικία που άνθισε και κατά τον 17^ο αιώνα. Είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις ελλήνων εμπόρων πριν από 1550, ενώ πληθαίνουν από τα μέσα του 16^ου αιώνα., όταν οι κρητικοί και άλλοι νησιώτες εγκαθίστανται στα παραδουνάβια πριγκιπάτα. Οι αρχειακές πηγές δείχνουν ότι οι έλληνες έμποροι ήταν ο πιο δραστήριος οικονομικός παράγων που ταυτόχρονα συνέτεινε στην πολιτική πρόοδο των εντόπιων πληθυσμών και την προστασία της Ορθοδοξίας.

Ο επιφανέστερος έλληνας έμπορος Κωνσταντίνος Κορνιακτός (κρητικός, έμπορος του κρασιού) εγκαθίσταται στο Λβιβ το 1554, έκτισε το 1580 την κατοικία του (σήμερα βρίσκεται το Ιστορικό μουσείο) με την επίβλεψη του Ιταλού Pietro Barbon και πρωτοστάτησε στην μακρόχρονη ανέγερση της εκκλησίας της Αδελφότητας της Κοιμήσεως, στην οποία περιλαμβάνεται και ο λεγόμενος «Πύργος του Κορνιακτού», το καμπαναριό δηλαδή, από τα ωραιότερα στην Ανατολική Ευρώπη, έργο του ίδιου Ιταλού χτισμένο μεταξύ 1573-1578.

Το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Ελληνικού Πολιτισμού που λειτουργεί στη Σχολή Ξένων Γλωσσών του Εθνικού Πανεπιστημίου «Ivan Franko» στο Λβιβ από το 2001 φέρει το όνομα του Αρσενίου Ελασσόνος. Το Κέντρο διευθύνει η υφηγήτρια της Έδρας Κλασσικών Σπουδών κα Lina Gluschenko, η οποία διδάσκει την αρχαία και τη νέα ελληνική γλώσσα. Στο Κέντρο εργάζεται ο εκπαιδευτικός από την Ελλάδα κ. Αναστάσιος Ζορμπάς.

Ο Ελληνικός Σύλλογος του Λβιβ ιδρύθηκε το 1992 και φέρει το όνομα του Κωνσταντίνου Κορνιακτού, σήμερα ονομάζεται Δυτικός-Ουκρανικός Σύλλογος και καλύπτει γειτονικούς Νομούς, είναι μέλος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων (Μαριούπολη). Πρόεδρος του Συλλόγου είναι η κα Ναντέζντα Ευκαρπίδη. Στο Λβιβ λειτουργεί επιτυχώς και η Ελληνική Κοινότητα «Έλληνες» του Νομού του Λβιβ με την Πρόεδρο κα Λιουντμίλα Κετσετζή. Η Κοινότητα ιδρύθηκε το 2001 και ανήκει στον Πανουκρανικό Σύνδεσμο Κοινοτήτων των Εθνικών Μειονοτήτων. 

Η Ελληνική Κοινότητα της Νίζνας

Ιστορικό σημείωμα

Η ανακήρυξη το 1648 του ανεξάρτητου ουκρανικού κράτους Γκετμάνστσυνα (Hetmanshchyna) συνέβαλε στη δραστηριοποίηση του ελληνικού εμπορίου στα ουκρανικά εδάφη. Ο Γκέτμαν (*) Μπογκντάν Χμελνίτσκι (Bogdan Khmelnytskyi) εξέδωσε σειρά Διαταγμάτων (Universal) το 1649, 1652, 1656 κ.ά., με τα οποία καλούσε τους ομόθρησκους Έλληνες να εγκατασταθούν στη Νίζνα (Νίζιν στην ουκρανική) και να συμβάλουν με την οικονομική και εμπορική τους δραστηριότητά για την ανάπτυξη της περιοχής, παραχωρώντας τους σημαντικά προνόμια.

Στα μέσα του 17^ου αιώνα οι έλληνες έμποροι άρχισαν να εγκαθίστανται στη Νίζνα, που έγινε σημαντικό κέντρο διεθνούς εμπορίου. Το 1657 οι Έλληνες, κατά τον Καθηγητή Χρ. Λασκαρίδη, με νέο Διάταγμα του Χμελνίτσκι «...απέκτησαν τέτοια προνόμια που παρόμοια δεν χορηγήθηκαν ποτέ σε κανένα», όπως δικαίωμα αυτοδιοίκησης, απαλλαγή φορολόγησης και κρατικών υποχρεώσεων. Οι διάδοχοι του Χμελνίτσκι, οι Γκέτμαν Ιβάν Βυγκοβσκί, Γιούρι Χμελνίτσκι, Ιβάν Σαμοϊλόβιτς και άλλοι, ακολουθώντας την πολιτική αυτή, επιβεβαίωσαν και ενίσχυσαν τα προνόμια των Ελλήνων. Ένα από τα Διατάγματα του Ιβάν Σαμοϊλοβιτς (του 1675) αφορούσε αποκλειστικά τους Έλληνες της Νίζνας και καθιέρωνε το δικαίωμα σε αυτόνομο ελληνικό δικαστήριο. Με το έγγραφο αυτό αρχίζει η επίσημη ιστορία της Ελληνικής Κοινότητας της Νίζνας.

Η Ελληνική Κοινότητα Νίζνας σχηματίσθηκε αρχικά ως εκκλησιαστική παροικία, η οποία διαμορφώθηκε το 1680. Πρωτοστάτησε στην ίδρυσή της ο έλληνας ιερέας από το χωριό Αγγελόκαστρο της επαρχίας Ναυπάκτου και Άρτας Χριστόφορος Δημητρίεβ (γιος του ιερέα Δημητρίου), που έφθασε στην πόλη το 1677. Υπήρξε πρώτος κτήτορας και μετέπειτα το πρώτο μέλος του ελληνικού «Αδελφάτου των Ρωμαίων της Νίζνας», με την πρωτοβουλία του οποίου κτίσθηκαν δύο ελληνικοί ναοί. Την περιουσία του κληροδότησε στην ελληνική εκκλησία της Νίζνας.

Η ίδρυση της Ελληνικής Κοινότητας Νίζνας πιστοποιείται με τους Χάρτες του Αρχιεπισκόπου Τσερνίγκοφ Λάζαρου Μπαρανόβιτς και του Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης Ιακώβου. Οι δύο μεγάλοι πέτρινοι ελληνικές ναοί, των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ και των Αγίων Πάντων, κτίσθηκαν στα τέλη του 17^ου με αρχές του 18^ου αιώνα. Σημαντική οικονομική ενίσχυση στην ανέγερσή τους παρέσχε η τσαρική κυβέρνηση. Το 1687 ο Γκέτμαν Ιβάν Μαζέπα με Διάταγμά του επιβεβαίωσε τα δικαιώματα και προνόμια της Ελληνικής Κοινότητας Νίζνας.

Όπως αναφέρει ο επιφανής ιστορικός και ερευνητής της Ελληνικής Κοινότητας Νίζνας Κωνσταντίν Χαρλαμπόβιτς, τη δεκαετία του 1680 η κοινωνική ζωή των Ελλήνων της Νίζνας οργανώθηκε γύρω από δύο πυρήνες – τον εκκλησιαστικό-ενοριακό και τον εμπορικό. Το 1696 οι δύο αυτοί πυρήνες συνέβαλαν στην ίδρυση του «Ελληνικού Αδελφάτου Νίζνας», το καθεστώς του οποίου έγραψε ο Χριστόφορος Δημητρίεβ το 1697. Το νέο Αδελφάτο κυρώθηκε με τον από 3 Ιουλίου 1696 Χάρτη του Μητροπολίτη Κιέβου Βαρλαάμ Γιασίνσκι και με το από 19 Οκτωβρίου 1696 Διάταγμα του Γκέτμαν Ιβάν Μαζέπα, που επικύρωσε όλες τις διατάξεις του Χάρτη του Μητροπολίτη. Στους Έλληνες παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκλέγουν, χωρίς παρέμβαση του ηγούμενου Νίζνας, τον πρεσβύτερό τους, ο οποίος υπαγόταν μόνο στον Μητροπολίτη Κιέβου, το δικαίωμα να ιδρύσουν σχολείο και νοσοκομείο και επιβεβαιώθηκε η αυτονομία της ελληνικής δικαιοδοσίας. Από τότε οι διοικητικές-δικαστικές αρμοδιότητες ανατέθηκαν στο εκλεγμένο όργανο του Αδελφάτου, το Συμβούλιο των 12. Το Συμβούλιο αυτό στην αρχή εγκαταστάθηκε στον Ι.Ναό των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ και στη συνέχεια στον Ι.Ναό των Αγίων Πάντων. Αργότερα το καθοδηγητικό όργανο του Αδελφάτου μετονομάστηκε σε «Συμβούλιο Συνδιαλλαγής», το οποίο εξέταζε όλες τις υποθέσεις των μελών του Αδελφάτου και δεν υπαγόταν στον έλεγχο της τοπικής διοίκησης. Από το 1785 τις αρμοδιότητες του Συμβουλίου ανέλαβε η Ελληνική Διοικητική Αρχή, το Ελληνικό Magistrat της Νίζνας.

Οι Έλληνες δεν αρκέστηκαν στη δημιουργία βασικής παιδείας, αλλά δεσμεύτηκαν και για την παροχή ανώτερης, όπου θα διδάσκονταν εκτός της αρχαίας και της νέας ελληνικής, ποίηση, ρητορική, φιλοσοφία και θεολογία. Από τα μέσα του 17^ου αιώνα οι Έλληνες άρχισαν να συγκεντρώνουν μοναδικά ελληνικά χειρόγραφα και πολύτιμες εκδόσεις του 16^ου – 18^ου αιώνα δημιουργώντας μια πλούσια βιβλιοθήκη. Π.χ. υπήρχαν χειρόγραφα ελληνικά ευαγγέλια του 11^ου-12^ου αιώνα σε περγαμηνή με ιδιόχειρες σημειώσεις του βυζαντινού Αυτοκράτορα Θεοδόσιου. Το 1817 άρχισε να λειτουργεί η Ελληνική Σχολή «Aleksandrovske» (δηλαδή Αλεξανδρινή).

Στη δεκαετία του 1730 το Αδελφάτο, που ιδρύθηκε καταρχήν ως εκκλησιαστικό, μετατράπηκε σε εμπορική κοινότητα, στην οποία κυριαρχούσαν τα εμπορικά συμφέροντα. Οι Έλληνες ανάπτυξαν εμπόριο εντός Ουκρανίας, δημιούργησαν εμπορικές σχέσεις με τη Ρωσία, Πολωνία, Αυστρία, Γερμανία, Ιταλία, Τουρκία, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ανύψωση του οικονομικού και του πολιτιστικού επιπέδου της Νίζνας, το οποίο βρισκόταν σε περίοδο άνθησης του διαμετακομιστικού εμπορίου.

Οι Έλληνες είχαν μεγάλη επιρροή στη ζωή της πόλης. Το 1714-1718 Δήμαρχος της πόλης ήταν ο Έλληνας Στέργιος Τερναβιότ και το 1727-1750 ο γιος του Πέτρος. Στη Νίζνα ζούσαν και δραστηριοποιούνταν οι αδερφοί Αναστάσιος, Ζώης, Θεοδόσιος και Νικόλαος Ζωσιμάς (οι Θεοδόσιος και Ζώης αργότερα μετοίκησαν στη Μόσχα), ο Ζώης Καπλάνης (κατασκεύασε με δικά του χρήματα το Νοσοκομείο και τη Σχολή Νίζνας), ο Μάνθος Ριζάρης, όλοι επιφανείς διαφωτιστές, μαικήνες και ευεργέτες, η πολύτιμη δραστηριότητα των οποίων στόχευε στην άνθηση της Κοινότητας, αλλά και της πόλεως.

Η Κοινότητα είχε ειδικό Κώδικα Αφιερωμάτων, στον οποίο βρίσκουμε ονόματα του Κωνσταντίνου Καντακουζηνού, γιου του ηγεμόνα της Ουγγροβλαχίας, Δημήτριου Καντεμίρ, Δημήτριου Ναούμοβ, Βάρδα, Ιωαννίτη, Κοραϊτη, Κιουρτζή, Μερτζιάνη, Πανταζή, Πολίτη, Σαμπάνη, Τομαρά, Τσουκαλά και πολλών άλλών. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς καταγόταν από την Ήπειρο, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία, τη Μολδοβλαχία και την Κωνσταντινούπολη. Συνεισφορές έκαναν σε χρήμα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία (οικίες, καταστήματα, αξίες, πολύτιμα παλαιά βιβλία κ.λ.π.). Ο αρχιμανδρίτης Διονύσιος από τα Ιωάννινα (ήταν διδάσκαλος στο ελληνικό σχολείο της Νίζνας γύρω στα 1689) χάρισε στην Κοινότητα τα 70 μοναδικά χειρόγραφα και βιβλία, τα οποία δυστυχώς μετά βρέθηκαν στη Μόσχα. Ένας από τους κυριότερους μαικήνες των ελληνικών Ναών της Νίζνας ήταν ο ουκρανός Γκέτμαν Ιβάν Μαζέπα.

Το 1772 άνοιξε το ελληνικό νεκροταφείο στη Νίζνα, ενώ μέχρι τότε οι ενταφιασμοί γίνονταν δίπλα στις ελληνικές εκκλησίες.

Σύμφωνα με το Καταστατικό, στο Αδελφάτο άνηκαν όλοι οι Έλληνες που το επιθυμούσαν, πλην των κληρικών. Όμως το δικαίωμα ψήφου στις γενικές συνελεύσεις είχαν μόνο άνδρες ηλικίας άνω των 20 ετών, οι οποίοι έπρεπε να κάνουν ετησίως χρηματικές συνεισφορές για τις ανάγκες της Κοινότητας.

Τα δικαιώματα του Αδελφάτου επιβεβαίωσαν τόσο οι ουκρανοί Γκέτμαν, όσο και οι τσάροι της Ρωσίας (στο Αρχείο του Ελληνικού Αδελφάτου και του Ελληνικού Magistrat διαφυλασσόταν 57 Διατάγματα των Γκέτμαν, Χάρτες των τσάρων και των Αρχιερέων, τα οποία σε διάφορες περιόδους προστάτευσαν τα προνόμια και τις ελευθερίες των Ελλήνων της Νίζνας).

Η κατάργηση από την τσαρική κυβέρνηση της αυτονομίας της Γκετμάνστσυνα και οι επακολουθήσασες μεταρρυθμίσεις της αυτοκρατορίας επηρέασαν τη ζωή των Ελλήνων της Νίζνας, περιορίζοντας τα δικαιώματά τους. Η παρακμή της Νίζνας, η οποία από μεγάλο κέντρο εμπορίου μετατράπηκε σε ασήμαντη επαρχιακή πόλη της τσαρικής αυτοκρατορίας, οδήγησε και στον μαρασμό του Ελληνικού Αδελφάτου. Επιπλέον, μετά το 1830 οι Έλληνες της Νίζνας άρχισαν να επιστρέφουν στην ιστορική πατρίδα τους ή να μετοικούν σε μεγάλες παράλιες πόλεις της νότιας Ρωσίας. Έτσι, ενώ το 1746 στη Νίζνα ζούσαν 1800 Έλληνες, το 1869 απέμειναν μόνο 365. Το 1872 καταργήθηκε η Ελληνική Δημοτική Αρχή (το Ελληνικό Magistrat), όλη η περιουσία και τα κεφάλαιά της πέρασαν στην πόλη.

Η Ελληνική Κοινότητα της Νίζνας αποτελεί μοναδικό ιστορικό φαινόμενο στις μακραίωνες και βαθιές σχέσεις του ελληνικού και του ουκρανικού λαού.

Μνημεία της ελληνικής παρουσίας στη σημερινή Νίζνα

Ο Ι.Ναός των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ (αναφέρεται ως ελληνική εκκλησία ή Μιχάϊλιβσκα) χτίσθηκε στα 1719-1729 στη θέση της παλαιάς ξύλινης που υπήρχε από το 1680. Καθαγιάστηκε το 1731. Στο βόρειο μέρος του τοίχου του ιερού υπάρχουν αναγραφές στην ελληνική. Το καμπαναριό του 19^ου αιώνα δεν σώζεται. Ο ναός βρίσκεται στην οδό Grebinky (παλαιά ονομασία Γρέτσκα, δηλαδή, Ελληνική), 29.

Ο Ι.Ναός των Αγίων Πάντων χτίσθηκε στη δεκαετία του 80 του 18^ου αιώνα στη θέση του ξύλινου ναού του 1692 και του πρώτου πέτρινου ναού των Αγ. Πάντων. Αποτελεί κτίσμα αρχαϊκού τύπου με αψίδες και χαρακτηριστικά του κλασικισμού, όπως χτίζουν στα Βαλκάνια και τη Βουκοβίνα. Βρίσκεται στην οδό Grebinky, 31.

Το Ελληνικό Σχολείο της Νίζνας άνοιξε το 1696 ως σχολείο του Ελληνικού Αδελφάτου της πόλεως. Στην αρχή βρισκόταν στον Ι.Ναό των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, μετά στο ξύλινο κτίριο που χτίσθηκε ειδικά για το Σχολείο πλησίον του ναού. Πλην της ελληνικής, στο Σχολείο διδασκόταν ρωσικά, μαθηματικά, ζωγραφική, γεωγραφία, θρησκευτικά. Βρίσκεται στην οδό Grebinky, 18-20.

Το 1814 με βάση το Σχολείο άνοιξε η Αλεξανδρινή Ελληνική Σχολή με τρεις τάξεις. Η ρωσική εξουσία προσπάθησε επανειλημμένα να την κλείσει, αλλά αντιμετώπισε ισχυρή αντίδραση των μελών του Συμβουλίου Επιμέλειας που αποτελείτο από Έλληνες, παρόλον ότι οι περισσότεροι απ’ αυτά έμεναν τότε εκτός Νίζνας. Το 1915 εκεί σπούδαζαν 108 μαθητές, στην πλειοψηφία τους μη ελληνικής καταγωγής, διότι μέχρι τότε οι περισσότεροι Έλληνες είχαν εγκαταλείψει την πόλη. Έκλεισε το 1919. Βρίσκεται στην οδό Gerbelya, 24 (παλαιά ονομασία Sudeyska) στο κτίριο που χτίσθηκε με τα λεφτά της Ελληνικής Κοινότητας.

Το Ελληνικό Νεκροταφείο είναι σήμερα τμήμα του κεντρικού νεκροταφείου της πόλης. Το 1820 στον χώρο του νεκροταφείου χτίσθηκε ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Την ανέγερση του πέτρινου ναού στη θέση του παλαιού ξύλινου άρχισε ο Αναστάσιος Ζωσιμάς, ενώ μετά το θάνατό του το 1819 το έργο συνέχισε ο αδερφός του Νικόλαος. Ένα μικρό μέρος των ελληνικών επιτύμβιων πλακών (ένδεκα), κυρίως μαρμάρινων, έχουν διασωθεί. Εδώ είναι θαμμένοι ο Αναστάσιος και ο Νικόλαος Ζωσιμάς. Στα τέλη του 19^ου αιώνα το Ελληνικό Νεκροταφείο ενοποιήθηκε με παρακείμενο για να αποτελέσουν το Κεντρικό Νεκροταφείο της πόλης. Βρίσκεται στην οδό Moskovska.

Ο Οίκος Ανάπηρων χτίσθηκε το 1821 με πρωτοβουλία του Νικόλαου Ζωσιμά για τα ασθενή και άπορα μέλη της Ελληνικής Κοινότητας. Είναι μονώροφο κτίριο κλασικού ρυθμού με κολόνες και κτίσθηκε από τον αρχιτέκτονα D. Visconti. Βρίσκεται στην οδό Moskovska δίπλα στο Ελληνικό νεκροταφείο.

Το Ελληνικό Φαρμακείο της Νίζνας ήταν το πρώτο φαρμακείο που άνοιξε στο ουκρανικό έδαφος, στην αριστερή όχθη του Δνείπερου. Ιδρύθηκε το 1777 από τον Έλληνα Μιχαήλ Λίγδα, απόστρατο γιατρό των Ουσάρων (συντάγματος ιππικού) Ιζιούμσκι. Το κτίριο αποτελεί μνημείο αρχιτεκτονικής του 18^ου αιώνα.

* Τίτλος που ισοδυναμεί περισσότερο με «Στρατηγό». Από τη γερμανική λέξη «Hauptmann» ή την πολωνική «Hetman». Από το 1648 έτσι ονομαζόταν ο Αρχηγός του ουκρανικού κράτους, που συγκέντρωνε τα καθήκοντα του αρχηγού του στρατού, αλλά και του αρχινομοθέτη.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Χαρκόβου «Ήλιος» 

Ο Σύλλογος Ελλήνων Χαρκόβου «Ήλιος», που ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο 1989 και σήμερα έχει 426 μέλη, επιτελεί σημαντικό έργο: διοργανώνει κάθε χρόνο, αρχίζοντας από το 2001, Ημέρες Ελληνικού Πολιτισμού με ποικίλο πρόγραμμα, διεξάγει εκθέσεις και καλλιτεχνικές βραδιές, ασχολείται με ιδιαίτερη επιτυχία με την εκδοτική δραστηριότητα. Τελευταία έχουν εκδοθεί η ανατύπωση της από 1908 μελέτης του επιφανούς ιστορικού Καθηγητή του Πανεπιστημίου Χαρκόβου Β. Μπουζεσκούλ «Ιστορία της Δημοκρατία των Αθηνών: Ιδανικό της Ελευθερίας και της Ισονομίας» και η συλλογή έργων του Σοφοκλή, του Αριστοφάνη, του Μένανδρου και του Λόγγου, μεταφρασμένων από τους καλύτερους ουκρανούς συγγραφείς. Ο Σύλλογος συνεργάζεται στενά με το Εθνικό Πανεπιστήμιο Χαρκόβου που φέρει το όνομα του ιδρυτή του - επιστήμονα και διαφωτιστή Βασίλιϊ Καραζίν, καταγόμενου από το ελληνικό γένος Καρατζή.

Ο Υφυπουργός Εξωτερικών κ. Θεόδορος Κασσίμης απέστειλε προς τον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Κωνσταντίν Σέρντιτς την επιστολή, στην οποία εξέφρασε την ευαρέσκεια και τις ευχαριστίες του προς το προεδρείο και τα μέλη του Συλλόγου για το σημαντικό έργο που προσφέρουν στον Ελληνισμό της περιοχής, καθώς και την οικονομική ενίσχυση για την προώθηση των σκοπών τους.

Η ιστοσελίδα του Συλλόγου Ελλήνων Χαρκόβου "Ήλιος": http://www.greeks.kharkov.ua